Henriot Quimper-aardewerk verwijst naar keramiek die wordt gemaakt in de wijk Locmaria in Quimper. De geschiedenis ervan beslaat meer dan drie eeuwen. Van de duizenden stukken die de ateliers hebben verlaten, trekken bepaalde categorieën om specifieke redenen de aandacht van verzamelaars: ze zijn toegeschreven aan een bekende kunstenaar, hebben een atypische vorm, een uitzonderlijk decor of zijn in een beperkte periode geproduceerd.
Om te begrijpen wat een alledaags stuk onderscheidt van een zeldzaam exemplaar, is enige technische kennis nodig voordat je op zoek gaat of tot aankoop overgaat.
Handtekeningen en merken van Henriot Quimper: wat de onderkant van een stuk vertelt
Voordat je de zeldzaamheid bespreekt, is het belangrijk om de onderkant te bekijken. De faiencefabriek Henriot-Quimper heeft in de loop der decennia tal van handtekeningen gebruikt. Elke handtekening hoort bij een productieperiode en helpt om het stuk bij benadering te dateren.
De oudste merken zijn vaak met de hand geschilderd en soms moeilijk leesbaar. Ze duiden op stukken van vóór de industriële fusies in de 20e eeuw. Een oude handgeschreven handtekening wijst op ambachtelijke productie in een kleine oplage, wat verzamelaars bijzonder aanspreekt.
Stukken met de dubbele vermelding “HB” en “Henriot” dateren uit de periode na de toenadering tussen de Grande Maison HB en Henriot. Een stuk met alleen de handtekening “Henriot Quimper”, aangevuld met een modelnummer of monogram van een kunstenaar, geeft meer aanwijzingen over de zeldzaamheid. Door een collectie oud Henriot Quimper-aardewerk te raadplegen, kun je deze merken visueel vergelijken en de identificatie verfijnen.
Aardewerk van Henriot toegeschreven aan een kunstenaar: het criterium dat de waarde verandert
Op de markt voor Quimper-aardewerk wordt een duidelijk onderscheid gemaakt tussen gangbare decors (het kleine Bretonse mannetje, de Bretonse vrouw met hoofdtooi) en stukken die door een met naam genoemde kunstenaar zijn ontworpen. Deze toeschrijving heeft de grootste invloed op de waarde van een stuk.
Robert Micheau-Vernez is een van de meest gezochte namen. Veilingresultaten documenteren het bestaan van Henriot/Quimper-kavels die aan hem worden toegeschreven, met uiteenlopende hamerprijzen per stuk. Ook Mathurin Méheut en René Quillivic, die in de jaren 1920 respectievelijk de productie van de fabrieken Porquier en HB leidden of beïnvloedden, worden in verband gebracht met gewilde stukken.
Een betrouwbare toeschrijving berust op een combinatie van drie elementen:
- De handtekening of het monogram van de kunstenaar op de onderkant, naast het fabrieksmerk.
- De overeenkomst tussen het decor en het bekende oeuvre van de kunstenaar (maritieme taferelen, gestileerde figuren, art-decomotieven).
- De overeenstemming tussen de productieperiode en de periode waarin de kunstenaar bij de faiencefabriek actief was.
Een stuk met alleen het Henriot-stempel blijft een fabrieksproduct. Toeschrijving aan een bekende maker maakt van een decoratief object een verzamelstuk.
Zeldzame vormen en beperkte oplagen: meer dan borden en kommen
Borden en kommen vormen het grootste deel van het Henriot Quimper-aardewerk dat op de secundaire markt te vinden is. Online advertenties bieden er voortdurend honderden aan. Juist die overvloed verklaart waarom atypische vormen de aandacht trekken.
De meest gezochte stukken in deze categorie zijn muziekinstrumenten van aardewerk (mandolines, decoratieve violen), vrijstaande beeldjes, vazen met een complexe vorm en monumentale stukken voor de inrichting. Een gedocumenteerd voorbeeld uit een veiling is een Franse aardewerken mandoline uit de 19e eeuw, mogelijk afkomstig uit Quimper of Desvres, die voor enkele duizenden euro’s werd afgehamerd.
Recente beperkte oplagen, zoals de door Henriot-Quimper uitgegeven Max Jacob-serie, volgen een andere logica. De beperkte oplage zorgt voor een zekere zeldzaamheid, maar de waarde op de secundaire markt hangt af van de daadwerkelijke vraag van verzamelaars. Dat moet de tijd nog uitwijzen.
Reproducties van oude decors en unieke stukken
De fabriek maakt reproducties van oude decors en unieke, met de hand beschilderde stukken. Deze hedendaagse creaties mogen niet worden verward met antieke stukken. Een reproductie van een oud decor blijft een nieuw stuk, ook als het een motief uit de 18e eeuw nauwkeurig nabootst. Ervaren verzamelaars controleren daarom altijd de werkelijke productiedatum.
De zeldzaamheid van Henriot-aardewerk beoordelen: veelvoorkomende valkuilen
De waargenomen veilingprijzen lopen sterk uiteen, zelfs voor voorwerpen met de naam Henriot-Quimper. Een overzicht van veilingresultaten kan zowel partijen serviesgoed van enkele tientjes als beeldjes van enkele honderden euro’s bevatten. Kopers maken vaak drie fouten.
- Een partij verwarren met een prijs per stuk: online veilingresultaten bundelen verkopen uit verschillende landen en via verschillende platforms, en sommige vermeldingen betreffen partijen met meerdere stukken.
- Een goed bewaard maar gangbaar model te hoog waarderen: de handtekening Henriot Quimper alleen is niet voldoende om een hoge waarde vast te stellen. Het model, de periode en het decor zijn net zo belangrijk.
- De staat van het stuk over het hoofd zien: een chip, barst of zichtbare restauratie verlaagt de waarde, zelfs bij een zeldzaam stuk. Verzamelaars eisen doorgaans een staat die dicht bij de oorspronkelijke staat ligt.
Veilingresultaten zijn nuttige vergelijkingspunten, geen rechtstreekse taxaties. Een los stuk vergelijken met een partij van meerdere voorwerpen leidt tot een vertekend beeld.
Authenticiteit en historische vervalsingen
Dit probleem is niet nieuw. Al in de 19e eeuw maakten de fabrieken in Malicorne en Desvres reproducties van Quimper-decors, wat voor verwarring zorgde die tot op de dag van vandaag voortduurt. Van sommige geveilde stukken is nog altijd niet met zekerheid vastgesteld uit welke stad ze afkomstig zijn. De herkomst controleren blijft de eerste voorzorgsmaatregel voordat je iets op de verzamelmarkt koopt.
De zeldzaamheid van Henriot Quimper-aardewerk wordt bepaald door een combinatie van criteria, nooit door één enkel kenmerk. Een oud stuk dat aan een kunstenaar is toegeschreven, een ongebruikelijke vorm heeft en in goede staat verkeert, voldoet aan alle voorwaarden. Als één van deze elementen ontbreekt, verandert de positie van het voorwerp op de markt aanzienlijk.
